Zidane từ nhíu mày đến nở nụ cười! Lượt thay người thần sầu kích hoạt nhóm tấn công của Pháp, bốn bàn từ ghế dự bị lội ngược dòng trước Bỉ!

Stade de France, ngày 6 tháng 10 năm 2026. Khi trọng tài thứ tư giơ biển thay người, Olise, Doué và Cherki đứng bên đường biên, Pháp đang thua Bỉ 0-1. Mười lăm phút sau, ba người này cùng nhau tạo nên một cú lội ngược dòng 4-1. Trận thứ tư kể từ khi Zidane nhậm chức, Pháp lấy ba chiến thắng liên tiếp theo cách kịch tính nhất, ngồi chắc ngôi đầu bảng A1 Nations League.

Người Bỉ ra tay trước. Phút 35, Lavia có đường chuyền xuyên khe chính xác xuyên thủng hàng thủ Pháp. Lukebakio đối mặt thủ môn, bình tĩnh sút đẩy ghi bàn, đội khách bất ngờ vươn lên dẫn trước. Suốt hiệp một, Pháp thiếu Mbappé kiểm soát bóng chiếm ưu thế nhưng thiếu độ sắc. Sau trận Zidane thừa nhận đội “quá máy móc”.

Bước ngoặt đến ở phút 77. Doué nhận bóng rồi sút xa sát đất, bóng đi thẳng vào góc chết, gỡ hòa cho Pháp. Bốn phút sau, Olise đột phá một đối một bên cánh phải rồi chuyền ngược tam giác. Cherki băng vào đệm bóng vào lưới, Pháp vươn lên. Hàng thủ Bỉ sụp đổ chỉ trong bốn phút ngắn ngủi.

Nhưng màn trình diễn chưa kết thúc. Phút 88, Olise chia bóng trong vòng vây của nhiều người. Doué nhận bóng rồi quét về phía khung thành. Olise kê người vào hậu vệ, xoay người sút thấp phá lưới. Phút bù giờ thứ 91, Doué có đường xuyên khe. Olise sút thấp từ bên trái vòng cấm, hoàn tất cú đúp, đóng tỷ số ở 4-1.

“Không có nhiều người khiến ông nở một nụ cười rạng rỡ”

Câu này được nhắc đi nhắc lại trên báo Pháp sau trận. Zidane vốn nổi tiếng với hình ảnh bên đường biên điềm tĩnh, thậm chí lạnh. Nhưng khi tiếng còi mãn cuộc vang lên, ông bước về phía Olise, vỗ nhẹ sau gáy tiền vệ cánh Bayern này, và độ cong ở khóe miệng nhìn rất rõ.

Bài làm Olise nộp là 2 bàn 1 kiến tạo. Doué có 2 đường chuyền và 1 cú sút thành bàn. Cherki có 1 bàn. Ba cầu thủ dự bị đảm nhận toàn bộ bốn bàn thắng và toàn bộ đường kiến tạo của Pháp. Những điều chỉnh thay người của Zidane ở hiệp hai đã trực tiếp viết lại diễn biến trận đấu.

HLV trưởng Bỉ sau trận nói “không thể trách cầu thủ”, nhưng ông thừa nhận đội đã “mất quyền kiểm soát trận đấu” trong mười lăm phút cuối. Đội trưởng Bỉ Tielemans nói thẳng hơn: “Trước khi họ ghi bàn, chúng tôi vốn có thể khép trận. Hiệp hai có một quãng thời gian tốt, lúc đó phải ghi bàn, mà chúng tôi đã không làm được.”

Sau trận này, Pháp có 10 điểm, một mình dẫn đầu bảng A1. Bỉ vẫn chỉ có 3 điểm và trượt xuống vị trí thứ ba. Bốn trận đầu của Zidane là ba thắng một hòa, ghi 6 bàn và chỉ thủng lưới 1 bàn. Bốn ngày trước, Pháp vừa hòa Italy 0-0 trên sân khách. Bốn ngày sau, Stade de France chứng kiến một đêm thuộc về ghế dự bị.

“Họ đã thay đổi trận đấu”

Zidane đánh giá ngắn gọn ba lần thay người đó sau trận: “Chúng tôi có nhiều cầu thủ chất lượng. Những người vào từ ghế dự bị đã cho thấy họ làm được gì.”

Báo Pháp dành nhiều dòng hơn cho Olise. Tiền vệ cánh 24 tuổi này đã là trụ cột tuyệt đối ở Bayern Munich, nhưng ở đội tuyển trước đây anh xuất hiện nhiều hơn với thân phận “cầu thủ tiềm năng”. Sau đêm nay, trọng tâm của cuộc bàn luận có lẽ sẽ đổi.

Trên khán đài Stade de France, có cổ động viên giương băng rôn: “Zidane, chúng tôi tin ông.” Sau bốn trận, niềm tin đó đang trở nên cụ thể. Năm 2021, ở bán kết Nations League, người Bỉ từng dẫn Pháp hai bàn rồi cuối cùng bị lội ngược dòng. Năm năm sau, ở cùng một giải, người Pháp trên sân nhà trả lại theo cách gần như soi gương.

Nhưng Zidane không đắm trong khoái cảm của cú lội ngược dòng quá lâu. Hết trận ông nhanh chóng đi vào đường hầm cầu thủ, nụ cười trên mặt chỉ giữ được một lúc rất ngắn. Cuối tuần còn có giải vô địch quốc gia, tháng sau còn có lượt về gặp Italy. Mục tiêu của đội Pháp chưa bao giờ chỉ là Nations League.

Với một tân huấn luyện viên nhậm chức mới hai tháng, vẫn đang mài đội hình, việc có một ghế dự bị đủ sức thay đổi trận đấu bản thân đã là một sự xa xỉ. Olise, Doué, Cherki: ba cái tên này, sau đêm nay tại Stade de France, bắt đầu có một sức nặng khác.

Pháp còn cách sự nhuần nhuyễn trong lối chuyền kiểm soát của Tây Ban Nha rất xa. Olise cũng tung hoành ở World Cup, nhưng khi gặp Tây Ban Nha thì lại biến mất. Đó chính là khoảng cách.

Khoảng cách giữa Pháp và Tây Ban Nha có thể ví bằng lý thuyết thùng gỗ. Nó tương đương với việc mỗi mảnh ván trên thùng của Tây Ban Nha đều dài hơn một chút, còn trong đội Pháp có vài mảnh ván dài, nhưng luôn có vài mảnh ngắn, và lượng nước chứa được là do đó mà ra.

Hiệu ứng thùng gỗ: muốn một thùng nước đầy, mỗi mảnh ván phải bằng nhau và không thủng. Nếu trong các mảnh ván có một mảnh không đều, hoặc phía dưới một mảnh có lỗ, thùng đó không thể đầy nước. Một thùng chứa được bao nhiêu nước không phụ thuộc vào mảnh ván dài nhất, mà phụ thuộc vào mảnh ván ngắn nhất. Người ta cũng gọi đây là hiệu ứng mảnh ván ngắn. Một thùng dù cao đến đâu, mực nước nó chứa được vẫn do mảnh ván thấp nhất quyết định.

“Hiệu ứng thùng gỗ” của một đội bóng, nói đơn giản, là: một đội đi được bao xa thường không phụ thuộc vào ngôi sao mạnh nhất, mà phụ thuộc vào mắt xích yếu nhất. Giống như thùng chứa được bao nhiêu nước là do mảnh ván ngắn nhất quyết định.

Đưa vào sân bóng, “mảnh ván ngắn” đó có thể là một vị trí, chẳng hạn hàng thủ, có thể là năng lực của một cầu thủ, cũng có thể là thể lực, khả năng thực hiện chiến thuật, thậm chí là sự gắn kết của tập thể.

Mảnh ngắn về năng lực cá nhân: kỹ thuật tốt nhưng đối kháng cơ thể kém, hoặc thể lực tốt nhưng kỹ thuật thô, đều sẽ bị đối thủ khai thác có chủ đích.

Mảnh ngắn về vị trí: hàng công dù xa hoa đến đâu, hàng thủ chỉ cần một lần sai cũng có thể chôn cả trận. Đây là biểu hiện điển hình nhất của “hiệu ứng thùng gỗ” nơi một đội bóng.

Mảnh ngắn của tổng thể: chẳng hạn cự ly chạy toàn đội kém đối thủ, hoặc dưới cường độ đối kháng cao thì lỗi chuyền và nhận bóng tăng lên, cuối cùng bị kéo sập.

Quyết định mặt sàn của đội: mảnh ngắn quyết định đáy thành tích của một đội. Hàng thủ không vững thì hàng công có dữ đến đâu cũng khó thắng.

Ảnh hưởng mặt trần của trận đấu: trong những cuộc đối đầu trình độ cao, thực lực sát nhau, đội không có mảnh ngắn rõ rệt và tổng thể cân bằng hơn thường đi xa hơn đội có cầu thủ “bài chủ” nhưng lại có điểm yếu lộ rõ.

Vá mảnh ngắn: đây là cách trực tiếp nhất. Bằng tập luyện có chủ đích, như thể lực, bằng chiêu mộ hoặc điều chỉnh chiến thuật, nâng khâu yếu. Ví dụ tăng cường hỗ trợ phòng ngự từ tuyến giữa để bảo vệ hàng thủ.

Phát huy mảnh dài, tức lý thuyết thùng gỗ mới: bóng đá hiện đại cũng nhấn mạnh hơn việc “phát huy sở trường, tránh sở đoản”. Thay vì bắt cầu thủ có điểm yếu đi làm việc anh không giỏi, hãy dùng thiết kế chiến thuật để tối đa hóa lợi thế của cầu thủ hạt nhân, đồng thời dùng hệ thống để che mảnh ngắn.

Cân bằng động: ở giai đoạn tập nền, vá mảnh ngắn quan trọng hơn; đến giai đoạn trình độ cao, “hiệu ứng bù” khi phát huy đặc điểm cá nhân có giá trị lớn hơn.

Cần nhắc rằng bóng đá là môn thể thao đồng đội của 11 người. Năng lực siêu hạng của một người không bù được lỗ hổng của cả tập thể. Một đội mạnh thực sự theo đuổi sự cân bằng và ổn định của thực lực tổng thể.

Điều đó cũng giải thích vì sao ở những trận trình độ cao, những đội không có điểm yếu rõ thường đáng sợ hơn những đội sống nhờ vài ngôi sao. Nên ngoài việc nhìn ngôi sao, còn phải xem đội đó có “huyệt” nào dễ bị đối thủ nắm hay không.

Tư duy và tầm nhìn của Zidane chắc chắn không kém. Nhưng việc từ toàn bộ cầu thủ mang quốc tịch Pháp đào thêm nhiều cầu thủ trẻ để lên cấp, trở thành những mảnh ván tốt, hợp hơn với các giải lớn sau hai năm, bốn năm, tám năm, hiện vẫn còn phải quan sát.

Olise là người phá thế hay nhất lúc này. Nhưng hai năm nữa sẽ là ai, tất cả đều cần quan sát.

Nỗi lo của Klopp, nỗi lo của Zidane, và nỗi lo của Tuchel, mỗi người một khác.

Những cầu thủ khiến Zidane nở nụ cười, nhiều ư? Không nhiều vậy.

“Nhiều ư? Không nhiều vậy” xuất phát từ Luận ngữ, thiên Tử Hãn, là lời của Khổng Tử. Nghĩa là: người quân tử có cần nắm nhiều kỹ nghệ cụ thể đến thế không? Không cần. Về sau Lỗ Tấn trích câu này trong Khổng Ất Kỷ, để khắc họa hình ảnh Khổng Ất Kỷ thích khoe chữ cũ, nói năng cổ hủ.

Thái tể hỏi Tử Cống: “Phu tử là bậc thánh chăng? Sao người đa tài đến thế?” Tử Cống nói: “Vốn là trời để ngài thành thánh, lại khiến ngài đa tài.” Khổng Tử nghe vậy, nói: “Thái tể hiểu ta chăng? Ta thuở nhỏ nghèo hèn, nên học được nhiều việc tầm thường. Quân tử cần nhiều tài nghệ đến thế sao? Không nhiều vậy.”

Thái tể hỏi Tử Cống: “Khổng Tử là bậc thánh sao? Sao người đa tài đa nghệ đến vậy?”

Tử Cống đáp: “Đó là trời để ngài thành thánh, lại khiến ngài đa tài đa nghệ.”

Khổng Tử nghe xong nói: “Thái tể hiểu ta sao? Ta thuở nhỏ sống nghèo khổ, nên học được không ít việc thô để mưu sinh. Người quân tử cần nhiều kỹ nghệ đến thế sao? Không cần.”

Ở đây “quân tử” chủ yếu chỉ người có tu dưỡng đức hạnh cao. Khổng Tử không phủ nhận bản thân kỹ nghệ, mà nói người quân tử nên coi trọng đức hạnh hơn, không nhất thiết phải cái gì cũng giỏi.

Trong Khổng Ất Kỷ của Lỗ Tấn, Khổng Ất Kỷ chia đậu thì là cho bọn trẻ. Đậu sắp hết, ông lấy tay che đĩa, rồi lắc đầu nói: “Không nhiều, không nhiều! Nhiều ư? Không nhiều vậy.”

Thể hiện tính cách nhân vật: Khổng Ất Kỷ khốn cùng, nhưng luôn muốn giữ thể diện của “người đọc sách”, nói năng toàn văn ngôn sách vở.

Tạo sự tương phản và châm biếm: ông đem câu cổ trong Luận ngữ ra dùng cho chuyện nhỏ như chia đậu, nên trở nên cổ hủ và buồn cười.

Gợi số phận bi kịch: ông không bỏ được cái khung cũ, lại không thích nghi được với thực tại, cuối cùng chỉ còn bị người ta cười.

Nghĩa gốc: Khổng Tử giải thích mình đa tài đa nghệ là vì thuở nhỏ nghèo khổ, và nói người quân tử không cần theo đuổi quá nhiều kỹ nghệ cụ thể, trọng tâm nằm ở tu dưỡng đức hạnh.

Cách dùng trong tiểu thuyết: Lỗ Tấn mượn câu này để làm nổi hình ảnh Khổng Ất Kỷ chết giữ chữ cũ, tách rời cuộc sống, cổ hủ.

Câu trong Luận ngữ vốn là lời tự thuật khiêm nhường và có chừng mực của Khổng Tử. Trong Khổng Ất Kỷ, nó thành đạo cụ ngôn ngữ để khắc họa nhân vật.

Tấn công là vài người chuyền qua chuyền lại rồi dứt điểm. Còn phòng ngự cho tốt thì cả mười một người đều phải dốc toàn lực. Đó chính là hiệu ứng thùng gỗ mà đội Pháp cần giải quyết.

Enrique đã xử lý xong cái thùng của Paris Saint-Germain. De la Fuente đã xử lý xong cái thùng của Tây Ban Nha. Zidane xử lý cái thùng của Pháp thế nào, vẫn còn phải quan sát.

Cập nhật lúc 2026-10-06 14:07